ރިޕޯޓް

ކުންފުނިތަކަށް ފްލެޓް އެޅޭނެ ފޯމިއުލާ އަކީ ކޮބާ؟

ސަރުކާރު ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ވައުދު "ހިޔާ" ގައި ސަރުކާރު ކުންފުނިތައް މިވަނީ އަތުގުޅާލާފަ އެވެ. ވައުދު ފުއްދުމަށް އިސްނަގާފަ އެވެ. މިއާއެކު ފެނިގެން ދަނީ ސަރުކާރު ގިނަ ކުންފުނިތަކުން ފްލެޓު އަޅަން ނިންމައި، ފްލެޓު އަޅައިދޭނެ ފަރާތްތަކެއް ހޯދަން އިއުލާނު ކުރި ތަނެވެ. ސަރުކާރު ކުންފުނިތަކުން ފްލެޓު އަޅަން އިއުލާނު ކުރުމާއެކު، ގިނަ ބަޔަކު ދަނީ ސުވާލު އުފައްދަމުންނެނެވެ. ސުވާލަކީ ސަރުކާރު ކުންފުނިތަކަށް ފްލެޓް އެޅިދާނެ ހެއްޔެވެ؟ ފްލެޓް އެޅޭނެ ނަމަ، އެކަން ކުރެވޭނެ ފޯމިއުލާއަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟

"ކުންފުނިތަކަށް މިއީ ކުރެވޭނެ ކަމެއް. އެކަމަކު ކުރަން އެނގިގެން. މި މަޝްރޫއަށް ފައިސާ ހޯދޭނެ ގޮތްތައް ވެސް އެބަހުރި. އެކަމަކު ސުވާލަކީ މިކަން ކުރެވޭނީ ކިތަށް ކުންފުންޏަށް ތޯ؟،" ސަރުކާރު ކުންފުންޏެއްގެ ކުރީގެ މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރަކު ނަން ނުޖެހުމަށް އެދި ވިދާޅުވި އެވެ.

ހުޅުމާލެ ދެވަނަ ފިޔަވަހީގެ ދަށުން ސަރުކާރުން ވަނީ 15 ބުރިއަށް ވުރެ އުސް ޓަވަރު ތަކެއް އަޅަން ސަރުކާރު ކުންފުނިތަކާ ހަވާލުކޮށްފަ އެވެ. އަދި އެ ކުންފުނިތަކުން ވަނީ ފްލެޓު އަޅައި ދޭނެ ކުންފުނިތައް ހޯދަން އިއުލާނުކޮށްފަ އެވެ. މި މަޝްރޫއުގެ ދަށުން ޖުމްލަ 62 ޓަވަރު އަޅާއިރު ފްލެޓުތަކުގެ ޖުމްލަ އަދަދު 15،000 އަށް އަރާނެ އެވެ. އަދި މި ޓަވަރުތައް ނިންމުމުގެ ސުންގަޑިއަކީ އަންނަ އަހަރުގެ ނިޔަލަށެވެ.

ކުންފުނިތަކަށް މިއީ ކުރެވޭނެ ކަމެއް. އެކަމަކު ކުރަން އެނގިގެން. މި މަޝްރޫއަށް ފައިސާ ހޯދޭނެ ގޮތްތައް ވެސް އެބަހުރި. އެކަމަކު ސުވާލަކީ މިކަން ކުރެވޭނީ ކިތަށް ކުންފުންޏަށް ތޯ؟
ކުންފުންޏެއްގެ ކުރީގެ އެމްޑީއެއް

މިހާތަނަށް ފްލެޓް އަޅަން އިއުލާނުކޮށްފައިވާ ކުންފުނިތަކުގެ ތެރޭގައި:

* ވެމްކޯ އިން 15 ބުރީގެ ޓަވަރެއް
* ސްޓެލްކޯ އިން 15 ބުރީގެ ދެ ޓަވަރު
* ކަސްޓަމްސް އިން 15 ބުރީގެ ހަތަރު ޓަވަރު
* އައިލެންޑް އޭވިއޭޝަން 15 ބުރީގެ ތިން ޓަވަރު
* އެމްޓީސީސީ އިން 15 ބުރީގެ ދެ ޓަވަރު
* ވެމްކޯ އިން 15 ބުރީގެ ޓަވަރެއް
* އެމްއާރްޑީސީ 15 ބުރީގެ ޓަވަރެއް

ސަރުކާރު ކުންފުނިތަކުން ފްލެޓު އަޅަން ހަވާލު ކުރުމުން ގިނަ ބަޔަކު ސުވާލު އުފެއްދި އެވެ. އެންމެ ބޮޑު އެއް ސުވާލަކީ ސަރުކާރު ކުންފުނިތަކުގެ މާލީ ހާލަތު ދަށް ކަމެވެ. ކުންފުނިތަކުން ކިރިޔާ ބޭނުންތައް ފުއްދައިލައިގެން އުޅޭއިރު ޓަވަރުތަކެއް އެޅިދާނެތޯ ގިނަ މީހުން ސުވާލު އުފެއްދި އެވެ. ދެން، އެންމެ ބޮޑު ސުވާލަކީ އެކަމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ ކުންފުނިތަކުން ހެއްޔެވެ؟ މި ފައިސާ ހޯދާނީ ރާއްޖޭގެ ބޭންކްތަކުން ހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ ބޭރުން ހެއްޔެވެ؟

ޓަވަރަކަށް 68 މިލިއަން ޑޮލަރު!

މިހާ ހިސާބުން ބަލައިލާނީ ގާތްގަނޑަކަށް 10،000-12،000 އަކަފޫޓުގެ ބިމެއްގައި ސޯޝަލް ހައުސިންގެ މިންގަނޑަށް ފްލެޓެއް އެޅޭނެ އަގާއި، މީގެ މާކެޓު ވެލިއު އަށެވެ. މިހާރު އިމާރާތް ކުރުމުގެ ސާމާނާއި ލޭބަ ކޮސްޓް އަދި އެހެނިހެން ހަރަދުތައް ކަނޑާފައި، މާބޮޑު ފައިދާއެއް ނުލާނަމަ ފްލެޓެއް ވިއްކޭނެ އަގަކީ ގާތްގަނޑަކަށް ދެ މިލިއަން ރުފިޔާ އެވެ. މި އަގުގައި ބަލާނަމަ މީގެ ޓަވަރެއް އަޅަން އަޅަން ގާތްގަނޑަކަށް 21 މިލިއަން ޑޮލަރު ހަރަދު ވާނެ އެވެ. އަދި މި އަގަށް ފައިދާ އާއި އެހެނިހެން ހަރަދުތައް ހިމަނައިފިނަމަ ޓަވަރެއްގެ އަގު ގާތްގަނޑަކަށް 68 މިލިއަން ޑޮލަރު (ގާތްގަނޑަކަށް 330 މިލިއަން ރުފިޔާ) އަށް އަރަ އެވެ. ދެން އޮތް ސުވާލަކީ މީގެ ކޮންމެ ޓަވަރަކަށް ގާތްގަނޑަކަށް 300 މިލިއަނެއްހާ ރުފިޔާ ހޭދަވާއިރު، މި ފައިސާ ދެވޭނެ ގާބިލްކަން ރާއްޖޭގެ ބޭންކްތަކުގައި އެބަހުރި ބާ އެވެ؟ އަދި މި ފްލެޓުތައް ކަނޑައަޅާ ސުންގަނޑިއަށް ނިންމޭނީ ރާއްޖޭގެ ކިތަށް ކުންފުންޏަށް ހެއްޔެވެ؟

"ހިޔާ" މަޝްރޫއު ރާވާފައިވަނީ މި މަޝްރޫއުގެ ދަށުން ތަަރައްގީ ކުރާ ފްލެޓުތަކުގެ ހަތަރު ފްލޯ ސަރުކާރަށް ނެގުމަށެވެ. މީގެމާނައަކީ މި ހަތަރު ފްލޯ ހާއްސަވާނީ އެތަނެއް އަޅަން ހަވާލުވާ ކުންފުނީގެ މުވައްޒަފުން ނަށެވެ.
މުވައްޒަފުންގެ ބޯހިޔާވަހިކަމަށެވެ. އަދި ބާކީހުރި ފްލޯތައް ދެނީ ދިގު މުއްދަތަށް ބަހާލައިގެން ނުވަތަ ވަގުތުން ފައިސާ ދައްކާ އުސޫލުން ފްލެޓު ބޭނުންވާ ފަރާތްތަކަށެވެ.

ސަރުކާރުން ސޮވެރިން ގެރެންޓީ ދީފައި

ސަރުކާރުން މީގެ ކުރިން ވެސް ވަނީ ހުޅުމާލޭގައި ހިންގި ބައެއް މަޝްރޫއުތަކަށް ސޮވެރިން ގެރެންޓީ ދީފަ އެވެ. އަދި ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މަޝްރޫއުތަކަށް ވެސް ގެރެންޓީ ޔަގީންކޮށް ދީފައިވެ އެވެ. މިގޮތުން ފުރަތަމަ ގެރެންޓީ ދީފައިވަނީ ހައުސިން ޑިވްލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން (އެޗްޑީސީއިން) ހުޅުމާލެ ދެވަނަ ފިޔަވަހީގެ މަސައްކަތަށް ނެގި 34.3 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ލޯނަކަށެވެ. އަދި ތުރުކީ ކުންފުންޏަށް ވެސް ދިނެވެ. ފަހުން 7000 ފްލެޓް އަޅަން ޗައިނާގެ ކުންފުންޏަށް ވެސް 369 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ސޮވެރިން ގެރެންޓީއެއް ދިނެވެ. އެހެންކަމުން މި މަޝްރޫއު ވެސް ހިނގޭނީ މި ގެރެންޓީ ދީގެންނެވެ.

ކުރިން ވާހަކަ ދެއްކެވި، ސަރުކާރު ކުންފުނީގެ ކުރީގެ އެމްޑީ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ބޭންކްތަކުން 15 ޕަސެންޓުގައި ލޯނު ދޭއިރު، ރާއްޖޭން ބޭރުން ވެސް ފައިނޭންސް ހޯދިދާނެ ކަމަށެވެ.

"މި މަޝްރޫއުގެ ތަފާތަކީ ސަރުކާރުން ދީފައިވާ ސޮވެރިން ގެރެންޓީ. އެހެންވެ، ކޮންޓްރެކްޓާ ފައިނޭންސިން މެތަޑަށް ވެސް ދެވިދާނެ. ކޮންޓްރެކްޓަރު ކައިރި ބުނަންވާނެ މިއޮތީއޭ ތަން. މި ތަން ދައްކާފަ ލޯނު ނަގައިގެން ހަދާށޭ. މިގޮތަށް ހެދޭނެ،" ނަން ނުޖެހުމަށް އެދި ވިދާޅުވި އެވެ.

ފްލެޓްތައް 2018 އަށް ނިމޭނެ ތަ؟

ހަގީގީ ސުވާލަކީ މި އެވެ. މި މަޝްރޫއު ބައްޓަން ކޮށްފައިވަނީ ސީދާ އަންނަ ރިޔާސީ އިންތިހާބަށެވެ. އެހެންވެ ހަގީގަތުގައި މި މަޝްރޫއުގެ ސަކްސަސް ބިނާވެފައިވަނީ މަސައްކަތް ދާނެ ހަލުވި މިނަކަށެވެ. އިމާރާތް ކުރުމުގެ ދާއިރާގައި މަސައްކަތް ކުރާ ފަރާތްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި 18 މަހުން ފްލެޓެއް ނިންމުމަކީ ކުރެވިދާނެ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް އެކަން ކުރާނަމަ ރަނގަޅަށް ޕްލޭންކޮށް، އެ ކަމަށް ރަނގަޅަށް ފޯކަސް ނުކުރެވިއްޖެނަމަ ފެއިލްވުމުގެ ފުރުސަތު ވެސް އޮންނާނެ އެވެ.

ރާއްޖޭގެ އިމާރާތް ކުރުމުގެ ދާއިރާ ތަމްސީލް ކުރައްވާ، މޯލްޑިވްސް އެސޯސިއޭޝަން އޮފް ކޮންސްޓްރަކްޝަން އިންޑަސްޓްރީޒް (މަސީ) ގެ ރައީސްކަން ގިނަ އަހަރުތަކެއްގައި ކުރައްވާފައިވާ މުހައްމަދު އަލީ ޖަނާހު ވިދާޅުވި މި ފްލެޓުތައް ސުންގަޑި އަށް ނިންމާނަމަ ގިނަ މަސައްކަތް ތަކެއް ކުރަން ޖެހޭނެ އެވެ.

"މީގެ ޓަވަރެއް ބަރާބަރަށް ނިންމޭނީ 18 މަސް ދުވަހުން ސައިޓުގެ މަސައްކަތް ފަށާތާ. މިކަމުގައި އޮންނާނެ އެއް ޗެލެންޖަކީ މޭން ޕަވާ. ލޮޖިސްޓިންސް. މުދާ ގެނެސް ކްލިއަކުރުން ވަރަށް ޓައިމްލީކޮށް ކުރަން ޖެހޭނެ. މި ހުރިހާކަމެއް ގުޅިފައި އޮންނާނީ ރޭވުންތެރިކަމާއެކު ކުރިއަށް ގެންދެވިގެން. މެނޭޖުމަންޓުގެ ބައި މިކަމުގައި ވަރަށް ރަނގަޅު ކުރަން ޖެހޭނެ. މިގޮތަށް ގޮސްގެން ބަރާ ބަރަށް ނިންމާލެވޭނެ،" ހޮޓެލްސް އެންޑް ރިޒޯޓްސް ކޮންސްޓްރަކްޝަން (އެޗްއާރުސީ)ގެ ޗެއާމަން ޖަނާހު ވިދާޅުވި އެވެ.

މީގެ ޓަވަރެއް ބަރާބަރަށް ނިންމޭނީ 18 މަސް ދުވަހުން ސައިޓުގެ މަސައްކަތް ފަށާތާ. މިކަމުގައި އޮންނާނެ އެއް ޗެލެންޖަކީ މޭން ޕަވާ. ލޮޖިސްޓިންސް. މުދާ ގެނެސް ކްލިއަކުރުން ވަރަށް ޓައިމްލީކޮށް ކުރަން ޖެހޭނެ. މި ހުރިހާކަމެއް ގުޅިފައި އޮންނާނީ ރޭވުންތެރިކަމާއެކު ކުރިއަށް ގެންދެވިގެން. މެނޭޖުމަންޓުގެ ބައި މިކަމުގައި ވަރަށް ރަނގަޅު ކުރަން ޖެހޭނެ. މިގޮތަށް ގޮސްގެން ބަރާ ބަރަށް ނިންމާލެވޭނެ
އެޗްއާރުސީ ގެ ޗެއާމަން ޖަނާހު

އޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި 14 ބުރީގެ އިމާރާތެއް އަޅަން މައިކްރޯ ޕައިލިން ފަދަ މަސައްކަތް ކުރަން ނުޖެހޭނެ ކަމަށާ އެހެންކަމުން މި މަސައްކަތް ފަސޭހަވާނެ ކަމަށެވެ.

"މިއީ އާދަޔާ ހިލާފު ކޮންސްޓްރަކްޝަނެއް ނޫން. އެހެންވެ މި މަސައްކަތް ތަފާތު ވާނެ. އެނގިފައިވާ ގޮތުގައި މި ފްލެޓުތައް އަޅަނީ 14 ބުރިއަށް. ރާއްޖޭގެ މިހާރު ހުރި ޖިއޯ ޓެކްނިކަލް ސްޓަޑީޒްއަށް ބަލާއިރު އެ ލޯޑުތައް ބެއާ ކުރާނެ. އެހެންވެ މިކަމަށް އާ ޓެކްނޮލޮޖީއެއް ނާންނާނެ،" ޖަނާހު ވިދާޅުވި އެވެ.

ފައިނޭންސް ކުރާނެ މޮޑެލްތައް

- ކޮންޓްރެކްޓާ ފައިނޭންސް
- ބޭންކް ލޯނު
- ހައުސިން ފައިނޭންސް ސްކީމްތައް
- ބޭރުގެ އެހީގައި ކުރުން

ކުންފުންޏެއްގެ އިސްވެރިއަކު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މިއީ ރާއްޖޭގައި އާއްމުކޮށް އިމާރާތް ކުރާ ފްލެޓުތަކާ މާކަބޮޑު ތަފާތެއް ނުހުންނާނެ ތަނެއް ނޫނެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ އުނދަގޫވާނެ ކަމެއް ނޫން ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.

"މިސާލަކަށް ބަލަމާ ވެލާނާ ގެ. އެވަރުގެ އުސްމިން މި ގާތްގަނޑަކަށް ހުންނާނީ. އެކަމަކު މިކަމުގައި ވެސް އޮތް ޗެލެންޖަކީ ލޮޖިސްޓިކްސް އާއި ލޭބަރުން. އެކަން ވަރަށް ރަނގަޅު ކުރަން ޖެހޭ. އެހެންނޫނީ މިފަދަ ބިޔަ މަޝްރޫއު ތަކެއް ޓައިމަކަށް ނުނިންމޭނެ،" ނަން ނުޖެހުމަށް އެދި ވިދާޅުވި އެވެ.

މިސާލަކަށް ބަލަމާ ވެލާނާގެ. އެވަރުގެ އުސްމިން މި ގާތްގަނޑަކަށް ހުންނާނީ. އެކަމަކު މިކަމުގައި ވެސް އޮތް ޗެލެންޖަކީ ލޮޖިސްޓިކްސް އާއި ލޭބަރުން. އެކަން ވަރަށް ރަނގަޅު ކުރަން ޖެހޭ. އެހެންނޫނީ މިފަދަ ބިޔަ މަޝްރޫއުތަކެއް ޓައިމަކަށް ނުނިންމޭނެ
ކުންފުންޏެއްގެ އިސްވެރިއެއް

ސަރުކާރުން ހިފާފައިވަނީ 62 ޓަވަރު އަޅާށެވެ. އެކަމަށްޓަކައި ސަރުކާރު ކުންފުނިތަކުން ވަނީ ކޮންޓްރެކްޓަރުން ހޯދަން އިއުލާނު ކޮށްފަ އެވެ. މި މަސައްކަތް ޓައިމަށް ނިންމާނަމަ، ވަރުގަދަ ކުންފުނިތަކާ މިކަން ހަވާލު ކުރަން ޖެހޭނެ އެވެ. އެހެންނޫނީ މުޅި މަޝްރޫއު ޓައިމަކަށް ނުނިމުން ކައިރިވާނެ އެވެ. ސަރުކާރު ކުންފުނިތަކަށް ފްލެޓް އެޅޭނެ ހަމައެކަނި ފޯމިއުލާ އަކީ މި އެވެ.